Can Yücel — HoldHistory

Can Yücel

Edebi📍 İstanbul· 1926–1999

Can Yücel, 21 Ağustos 1926'da İstanbul'da, dönemin Maarif Vekili ve büyük eğitimci Hasan Âli Yücel'in oğlu olarak doğdu. Ankara ve Cambridge üniversitelerinde Latince ile Eski Yunanca, yani klasik filoloji okudu; ardından elçiliklerde çevirmenlik yaptı ve beş yıl boyunca Londra'da BBC'nin Türkçe servisinde spikerlik etti. Türkçeyi argosuyla, küfrüyle, muzipliğiyle ve sokağın bütün canlılığıyla şiire taşıyan bir dil yarattı; Shakespeare, Lorca ve Brecht çevirileri Türkçede başlı başına birer klasik sayıldı. 12 Mart 1971 döneminde siyasi çevirileri yüzünden hapse mahkûm edildi, 1974 affıyla serbest kaldı. Ömrünün son on yılını Datça'da geçirdi ve 12 Ağustos 1999'da yaşamını yitirdi; çok sevdiği günebakan çiçekleriyle Datça'ya gömüldü.

#1926#hatıra#mektup#istanbul

17

Bölüm

17

Anı

10

Şehir

73

Yıl

0

Ziyaret

Zaman çizelgesi

1926

1 bölüm

21 Ağustosdoğum

İstanbul'da bir kültür sarayının çocuğu

Can Yücel, 21 Ağustos 1926'da İstanbul'da dünyaya geldi. Genç Cumhuriyet henüz üç yaşındaydı; ülke, harf devriminin, okul seferberliğinin ve bir aydınlanma hamlesinin eşiğindeydi. Can'ın doğduğu ev, işte tam bu hamlenin kalbinde duruyordu. Babası Hasan Âli Yücel, Türk eğitim tarihinin en büyük isimlerinden biriydi…

arşiv · 1926

Herkese açık

21 Ağustos 1926·3 dk okuma

Bölüme git →

1938

1 bölüm

Bu yıl içinde12 yaşında

Ankara yılları ve Atatürk Lisesi

Babası Hasan Âli Yücel'in görevleri aileyi Ankara'ya taşıdı. Genç Cumhuriyet'in başkenti, bozkırın ortasında inşa edilen, her şeyi yeni bir ülkenin sahnesiydi; Can'ın gençliği bu inşa hâlindeki şehirde geçti. Ankara Atatürk Lisesi'nde okudu. Lise sıraları, ona ömür boyu sürecek dostluklar kazandırdı; bunların en çarpıcısı, ileride dünyaca ünlü bir beyin cerrahı olacak Gazi Yaşargil ile kurduğu arkadaşlıktı…

arşiv · 1938

Herkese açık

1938·2 dk okuma

Bölüme git →

1945

1 bölüm

Bu yıl içinde19 yaşında

Latince, Yunanca ve klasik filolojinin yolu

Lise bittiğinde Can Yücel, çoğu gencin seçmeyeceği bir yola saptı: klasik filoloji. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde Latince ve Eski Yunanca okumaya başladı. Bu, Avrupa edebiyatının iki bin yıllık köklerine inmek demekti. Klasik filoloji, sıradan bir yabancı dil eğitimi değildi…

Latince, Yunanca ve klasik filolojinin yolu — arşiv görseli (1945)

Herkese açık

1945·2 dk okuma

Bölüme git →

1950

1 bölüm

Bu yıl içinde24 yaşında

İlk kitap: Yazma

1950'de Can Yücel ilk şiir kitabını yayımladı: 'Yazma'. Adı bile çift anlamlıydı — hem başörtüsü anlamında bir 'yazma', hem de 'yazma' fiilinin kendisi; bir emir, bir uyarı, belki bir şaka. Daha ilk kitabın adından, kelimelerle oynamayı ne kadar sevdiği belliydi. 'Yazma', henüz olgunlaşmamış, kendi sesini arayan genç bir şairin kitabıydı…

arşiv · 1950

Herkese açık

1950·2 dk okuma

Bölüme git →

1953

1 bölüm

Bu yıl içinde27 yaşında

Londra: BBC'nin Türkçe servisinde bir ses

Eğitiminin ardından Can Yücel, geçimini çeviriyle ve dil bilgisiyle kazandı. Çeşitli ülkelerin elçiliklerinde çevirmen olarak çalıştı; diller arasında köprü kurmak, mesleğinin gündelik işiydi. Ama asıl unutulmaz dönem Londra'da geçti. Londra'da, BBC'nin Türkçe yayın servisinde spiker olarak çalıştı; bu görev yaklaşık beş yıl sürdü…

arşiv · 1953

Herkese açık

1953·2 dk okuma

Bölüme git →

1956

1 bölüm

Bu yıl içinde30 yaşında

Güler Yücel ile bir ömür

1956'da Can Yücel, hayatının kadını Güler Yücel ile evlendi. Bu evlilik, onun fırtınalı, gezgin, sürekli yer değiştiren hayatının en sağlam dayanağı oldu. Güler Hanım, şairin ömrünün sonuna kadar yanında kaldı; cezaevi yıllarında, Datça'nın yalnızlığında, hep oradaydı. Çiftin üç çocuğu oldu: kızları Güzel ve Su, oğulları Hasan…

arşiv · 1956

Herkese açık

1956·2 dk okuma

Bölüme git →

1957

1 bölüm

Bu yıl içinde31 yaşında

Her Boydan: dünya şiirini Türkçe söyletmek

1957'de Can Yücel, çevirmenlik tarihinin en sevilen kitaplarından birini yayımladı: 'Her Boydan — Dünya Şiirinden Seçmeler'. Adı, başlı başına bir şiirdi. 'Her boydan' demek, her ülkeden, her çağdan, her ölçüden insan demekti; bir şiir antolojisinin böylesine sıcak, böylesine halk diline yakın bir adı pek görülmemişti. 'Her Boydan', dünya şiirinden seçilmiş örnekleri Türkçeye kazandırıyordu…

arşiv · 1957

Herkese açık

1957·2 dk okuma

Bölüme git →

1958

1 bölüm

Bu yıl içinde32 yaşında

Memlekete dönüş ve Bodrum'da rehberlik

1958'de Can Yücel, uzun yurtdışı yıllarının ardından Türkiye'ye döndü. Ama döndüğünde onu hazır bir kürsü, rahat bir memuriyet beklemiyordu. Hayatını kazanmak için elinden gelen her işi yaptı; bu da onun şiirine sokağın, denizin, gündelik emeğin kokusunu kazandırdı. Bir süre Bodrum ve Marmaris'te turist rehberliği yaptı…

arşiv · 1958

Herkese açık

1958·2 dk okuma

Bölüme git →

1965

1 bölüm

Bu yıl içinde39 yaşında

Argolu, sivri dilli, muzip bir şiir doğuyor

1960'ların ortasına gelindiğinde Can Yücel artık kendi sesini tam anlamıyla bulmuştu. Kırklı yaşlarındaydı; gençliğin arayışları geride kalmış, ortaya Türk şiirinde benzeri olmayan bir dil çıkmıştı. Bu dil, argonun, küfrün, sokağın, muzipliğin diliydi. Can Yücel, şiire o güne dek pek girmemiş bir kelime dağarcığını cesaretle soktu…

arşiv · 1965

Herkese açık

1965·2 dk okuma

Bölüme git →

1971

1 bölüm

Mart45 yaşında

12 Mart ve hapis: bir çevirinin bedeli

12 Mart 1971, Türkiye'de bir askerî muhtıranın tarihidir. Ordu, hükümete bir muhtıra verdi; ardından sıkıyönetim ilan edildi, aydınlar, yazarlar, gazeteciler, öğrenciler için ağır bir baskı dönemi başladı. Can Yücel, bu fırtınanın hedeflerinden biri oldu. Gerekçe, onun çevirileriydi…

arşiv · 1971

Herkese açık

Mart 1971·2 dk okuma

Bölüme git →

1974

1 bölüm

Bu yıl içinde48 yaşında

Af, özgürlük ve Bir Siyasinin Şiirleri

1974'te çıkarılan genel af, Can Yücel'in cezaevi günlerini sona erdirdi. On beş yıllık cezasının yalnızca bir bölümünü yatmış, affın kapsamına girerek özgürlüğüne kavuşmuştu. Demir kapıların ardından çıkan adam, sözünü hiç eğip bükmemiş, hiç pişmanlık duymamış bir şairdi. Dışarı çıkar çıkmaz, cezaevinde yazdıklarını topladı ve 'Bir Siyasinin Şiirleri' adıyla yayımladı…

arşiv · 1974

Herkese açık

1974·2 dk okuma

Bölüme git →

1979

1 bölüm

Bu yıl içinde53 yaşında

Shakespeare'i Türkçe söylemek: Hamlet, Fırtına, Bir Yaz Gecesi Rüyası

Can Yücel'in çevirmenliği, hiçbir yerde Shakespeare çevirilerinde olduğu kadar çarpıcı değildir. 'Hamlet'i, 'Fırtına'yı, 'Bir Yaz Gecesi Rüyası'nı Türkçeye kazandırdı; ama bunlara 'çeviri' demek, yapılan işi küçümsemek olur. Can Yücel, Shakespeare'i adeta yeniden Türkçe yazdı. En ünlü örnek, 'Hamlet'in o bütün dünyanın ezbere bildiği dizesidir: 'To be, or not to be'…

arşiv · 1979

Herkese açık

1979·2 dk okuma

Bölüme git →

1982

1 bölüm

Bu yıl içinde56 yaşında

Kitaplar çoğalıyor: Rengâhenk ve verimli yıllar

1980'ler, Can Yücel için olağanüstü verimli yıllar oldu. Kitapları art arda yayımlandı; her biri, onun o tek ve taklit edilemez sesini biraz daha derinleştiriyordu. Artık olgun, kendinden emin, hiçbir modaya boyun eğmeyen bir usta vardı ortada. Bu dönemin en dikkat çekici kitaplarından biri 'Rengâhenk'tir…

arşiv · 1982

Herkese açık

1982·2 dk okuma

Bölüme git →

1989

1 bölüm

Bu yıl içinde63 yaşında

Mekânım Datça olsun: Ege'nin ucuna çekiliş

1980'lerin sonunda Can Yücel, büyük şehrin gürültüsünü geride bıraktı ve Ege'nin en uç noktalarından birine, Datça'ya yerleşti. Ömrünün son on yılını burada, Eski Datça'nın taş evleri, badem ağaçları ve kekik kokulu yamaçları arasında geçirecekti. Datça, Muğla'nın denize uzanan ince yarımadasının ucundadır; bir tarafı Ege, bir tarafı Akdeniz. Can Yücel için burası yalnızca bir tatil yöresi değil, bilinçli bir tercihti…

Mekânım Datça olsun: Ege'nin ucuna çekiliş — arşiv görseli (1989)

Mekânım Datça olsun: Ege'nin ucuna çekiliş — arşiv görseli (1989)

Herkese açık

1989·2 dk okuma

Bölüme git →

1996

1 bölüm

Bu yıl içinde70 yaşında

Dizeler hafızaya kazınıyor: Sevgi Duvarı ve unutulmaz satırlar

Can Yücel'in şiiri, kitap sayfalarına sığmayan bir hayata kavuştu. Dizeleri, kuşaktan kuşağa aktarılan, sevgililere yazılan, defter köşelerine düşülen, ezbere bilinen satırlara dönüştü. Bir şairin ulaşabileceği en yüksek başarı belki budur: halkın diline yerleşmek. 'Sevgi Duvarı', bu dizeler arasında en başta gelir…

arşiv · 1996

Herkese açık

1996·2 dk okuma

Bölüme git →

1999

1 bölüm

12 Ağustos73 yaşında

12 Ağustos 1999: günebakanlarla Datça'ya

Can Yücel'in son yıllarına gırtlak kanseri gölge düşürdü. Sesiyle yaşamış, BBC'de mikrofona konuşmuş, sohbetiyle, kahkahasıyla, hazırcevaplığıyla tanınmış bir adam için bu hastalık ayrı bir acımasızlıktı. Ama o, hastalığını bile o bilinen mizahıyla karşıladı; sözünü, esprisini son ana kadar esirgemedi. 12 Ağustos 1999 gecesi, Can Yücel yaşamını yitirdi…

12 Ağustos 1999: günebakanlarla Datça'ya — arşiv görseli (1999)

Herkese açık

12 Ağustos 1999·2 dk okuma

Bölüme git →

2010

1 bölüm

Bu yıl içinde84 yaşında

Gençliğin şairi: sosyal medyada yeniden doğuş

Can Yücel'in ölümünden sonra olan şey, pek az şairin başına gelir: zaman geçtikçe daha çok okundu, daha çok sevildi, daha çok genç tarafından sahiplenildi. O, bir 'klasik' raflarına kaldırılıp tozlanmadı; tam tersine, her yeni kuşakla birlikte yeniden gençleşti. 2000'lerin sonundan itibaren, internetin ve sosyal medyanın yükselişiyle Can Yücel adeta yeniden doğdu. Dizeleri, Türkiye'de en çok paylaşılan şiir alıntıları arasına girdi…

Gençliğin şairi: sosyal medyada yeniden doğuş — arşiv görseli (2010)

Gençliğin şairi: sosyal medyada yeniden doğuş — arşiv görseli (2010)

Herkese açık

2010·3 dk okuma

Bölüme git →

Coğrafya

Kaç şehre, kaç hayata değdin?

Hayatın haritası

Harita yükleniyor…

Misafir defteri

Ziyaretçilerden notlar

Henüz onaylı not yok. İlk notu sen bırakabilirsin.

— sergi sonu —

17 BÖLÜM · 17 YIL · 0 ZİYARET