Sait Faik Abasıyanık — HoldHistory

Sait Faik Abasıyanık

Edebi📍 Adapazarı· 1906–1954

Sait Faik Abasıyanık 18 Kasım 1906'da Adapazarı'nda doğdu ve modern Türk öyküsünün yönünü tek başına değiştiren isim oldu. Bursa Lisesi'nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne girdi, ardından babasının isteğiyle Avrupa'ya — Lozan'a ve Fransa'ya — gitti; Grenoble'da geçirdiği yıllar onun edebiyat anlayışını ve bohem mizacını biçimlendirdi. 1936'da ilk öykü kitabı Semaver'i yayımladı; Sarnıç, Şahmerdan, Lüzumsuz Adam, Mahalle Kahvesi, Havuz Başı, Son Kuşlar ve Alemdağ'da Var Bir Yılan ile durum öyküsünün en büyük temsilcisi oldu. Hayatının önemli bölümünü Burgazada'da geçirdi; balıkçıları, kıyı insanlarını, kimsesizleri derin bir insan sevgisiyle anlattı. İlk romanı Medarı Maişet Motoru 1944'te toplatıldı, 1952'de Bir Takım İnsanlar adıyla yeniden basıldı. Uzun yıllar süren siroz hastalığı yüzünden 11 Mayıs 1954'te İstanbul'da öldü; Zincirlikuyu Mezarlığı'na gömüldü.

#1906#hatıra#mektup#adapazarı

16

Bölüm

18

Anı

11

Şehir

48

Yıl

0

Ziyaret

Zaman çizelgesi

1906

1 bölüm

18 Kasımdoğum

Adapazarı'nda bir kasaba çocuğu

Sait Faik Abasıyanık, 18 Kasım 1906'da Adapazarı'nda, dedesi Seyyid Ağa'nın evinde dünyaya geldi. Babası Mehmet Faik Bey kereste ve toprak işleriyle uğraşan, sözü geçen, varlıklı bir tüccardı; annesi Makbule Hanım ise oğlunun hayatının sonuna dek en yakınında duracak, telif haklarını ve evini bir gün müzeye dönüştürecek olan kadındı. Sait Faik tek çocuktu ve bu yalnız çocukluk, ileride bütün öykülerine sinen o yalnızlık duygusunun ilk tohumunu attı. Adapazarı, yüzyılın başında çok sesli bir Anadolu kasabasıydı: pazarın gürültüsü, bahçeler, kavak ağaçları, Sakarya'nın getirip götürdüğü insanlar…

arşiv · 1906

Herkese açık

18 Kasım 1906·2 dk okuma

Bölüme git →

1920

1 bölüm

Bu yıl içinde14 yaşında

Savaşın gölgesinde göç yolları

Sait Faik'in çocukluğu, dağılan bir imparatorluğun ve Millî Mücadele'nin gerilimi içinde geçti. 1920-1922 yılları arasında, Yunan işgalinin Adapazarı çevresine yaklaşması üzerine aile yollara düştü. Düzce, Bolu ve Hendek üzerinden, savaşın belirsizliği içinde bir yerden bir yere taşındılar. Bu göç yılları, rahat bir kasaba çocuğunun ilk kez yokluğu, korkuyu ve yersizliği yakından gördüğü dönem oldu…

arşiv · 1920

Herkese açık

1920·2 dk okuma

Bölüme git →

1924

1 bölüm

Bu yıl içinde18 yaşında

İstanbul'a taşınmak ve okuldan kovulmak

1924'te aile İstanbul'a yerleşti ve Şehzadebaşı semtine, Bozdoğan Kemeri yakınındaki Kirazlımescit Caddesi'ndeki eve taşındı. İstanbul, Sait Faik için artık ömür boyu sürecek bir aşkın, hiç bitmeyen bir merakın adı olacaktı. Genç adam İstanbul Erkek Lisesi'ne yazıldı. Ama okul hayatı pürüzsüz gitmedi…

İstanbul'a taşınmak ve okuldan kovulmak — arşiv görseli (1924)

Herkese açık

1924·2 dk okuma

Bölüme git →

1928

1 bölüm

Bu yıl içinde22 yaşında

Bursa Lisesi'nden ilk yazıya

Sait Faik 1928'de Bursa Erkek Lisesi'nden mezun oldu. Bursa yılları, bir lise öğrencisinin sıradan günlerinden çok daha fazlasıydı onun için: edebiyatla, yazıyla, kendi sesiyle ilk ciddi karşılaşmaları burada gerçekleşti. Okul yıllarında yazdığı denemeler, ileride bütün bir öykü anlayışının habercisiydi. Mezuniyetin ardından İstanbul'a döndü ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne kaydoldu…

arşiv · 1928

Herkese açık

1928·2 dk okuma

Bölüme git →

1931

1 bölüm

Bu yıl içinde25 yaşında

Lozan'dan Grenoble'a: Avrupa yılları

Babası Mehmet Faik Bey, oğlunun edebiyata olan tutkusunu pek de hayırlı bulmuyordu. Sağlam bir meslek, oturmuş bir gelecek istiyordu onun için. 1930-1931 yıllarında Sait Faik, babasının ısrarıyla iktisat öğrenmek üzere Avrupa'ya gönderildi…

arşiv · 1931

Herkese açık

1931·2 dk okuma

Bölüme git →

1935

1 bölüm

Bu yıl içinde29 yaşında

Halıcıoğlu'nda öğretmenlik ve İstanbul'a dönüş

Sait Faik, Avrupa'dan İstanbul'a döndüğünde önünde alışılmış bir hayat yolu vardı: bir meslek edinmek, düzene girmek, ailesinin beklediği 'işe yarar' adam olmak. Bir süre Halıcıoğlu'ndaki Ermeni Yetim Mektebi'nde Türkçe öğretmenliği yaptı. Ama öğretmenlik de, hiçbir düzenli iş gibi, onu uzun süre içinde tutmadı. Çocuklara ders vermek ona belki birçok yüz, birçok küçük hayat tanıttı; yine de Sait Faik'in yaratılışı hiçbir kuruma, hiçbir mesai saatine sığmıyordu…

arşiv · 1935

Herkese açık

1935·2 dk okuma

Bölüme git →

1936

1 bölüm

Bu yıl içinde30 yaşında

Semaver: Türk öyküsüne yeni bir nefes

1936'da Sait Faik ilk öykü kitabı Semaver'i yayımladı. Bu ince kitap, Türk hikâyeciliği için sessiz ama köklü bir kırılma noktası oldu. Semaver'le birlikte Türk öyküsü, alışık olduğu yerden — kuvvetli olaylardan, çarpıcı sonlardan, açık ya da gizli derslerden — uzaklaşmaya başladı. Sait Faik'in öykülerinde kahraman, artık büyük adamlar, kahramanlar ya da örnek kişiler değildi…

arşiv · 1936

Herkese açık

1936·2 dk okuma

Bölüme git →

1938

1 bölüm

Ağustos32 yaşında

Burgazada: bir adaya tutunmak

1938 yılının Ağustos ayında aile, Burgazada'da bir köşk satın aldı. Bu satın alma, Sait Faik'in hayatının belki en belirleyici olayıydı. Çünkü Burgazada artık yalnızca bir yazlık değil, onun edebiyatının kalbi, ruhunun limanı olacaktı. Babasının ölümünden sonra Sait Faik kışları İstanbul'da, Şişli'deki Kırağı Sokak'taki evde annesiyle birlikte yaşadı; yazları ise Burgazada'ya çekildi…

Burgazada: bir adaya tutunmak — arşiv görseli (1938)

Burgazada: bir adaya tutunmak — arşiv görseli (1938)

Herkese açık

Ağustos 1938·2 dk okuma

Bölüme git →

1939

1 bölüm

Bu yıl içinde33 yaşında

Sarnıç ve Mark Twain Derneği'ne giden yıllar

1939'da Sait Faik ikinci öykü kitabı Sarnıç'ı yayımladı. Semaver'le açtığı yolu derinleştiren bu kitapta, yazarın 'küçük insan'a, sıradan hayatın içindeki şiire olan ilgisi daha da belirginleşti. Sarnıç, Sait Faik'in ilk dönem yapıtlarının ikinci halkasıydı; 1940'ta yayımlanan Şahmerdan ile bu ilk dönem tamamlanacaktı. Bu yıllar Sait Faik'in adının yavaş yavaş duyulduğu, öykülerinin Varlık gibi dergilerde yayımlandığı, edebiyat çevrelerinde dikkat çekmeye başladığı bir dönemdi…

arşiv · 1939

Herkese açık

1939·2 dk okuma

Bölüme git →

1942

1 bölüm

Mayıs36 yaşında

Mahkemelerde: adliye muhabirliği günleri

İlk üç kitabının ardından Sait Faik bir sessizlik dönemine girdi. Bu durgunluk yıllarında, yazının değişik bir biçimini denedi: gazetecilik. 1942 yılının Mayıs ayında, İstanbul'da çıkan Haber-Akşam Postası gazetesinde adliye muhabirliği yaptı. 6-31 Mayıs 1942 tarihleri arasında, gazetenin 'Mahkemelerde' başlıklı köşesinde kendi imzasıyla yaklaşık yirmi altı yazı yayımladı…

arşiv · 1942

Herkese açık

Mayıs 1942·2 dk okuma

Bölüme git →

1944

1 bölüm

Bu yıl içinde38 yaşında

Medarı Maişet Motoru'nun toplatılması

1944'te Sait Faik, ilk ve tek romanı Medarı Maişet Motoru'nu yayımladı. Annesi Makbule Hanım'ın maddi desteğiyle bastırdığı bu roman, adalardaki ve İstanbul'daki balıkçıların geçim derdini, küçük insanların hayatta kalma mücadelesini anlatıyordu. Ama roman, yayımlanır yayımlanmaz Bakanlar Kurulu kararıyla toplatıldı. Sait Faik'in yoksul insanları, balıkçıların sıkıntılarını çıplaklıkla anlatan bu kitabı, dönemin yetkilileri tarafından sakıncalı bulunmuştu…

arşiv · 1944

Herkese açık

1944·2 dk okuma

Bölüme git →

1948

2 bölüm

Bu yıl içinde42 yaşında

Lüzumsuz Adam ve verimli yılların başlangıcı

Yıllar süren bir suskunluğun ardından Sait Faik, 1948'de Lüzumsuz Adam adlı öykü kitabını yayımladı. On dört öyküden oluşan bu kitap, yazarın hayatında ve sanatında yeni, son derece verimli bir dönemin başlangıcı oldu. Lüzumsuz Adam, Sait Faik'in 'orta dönem' yapıtlarının habercisiydi. Kitabın adı bile bir manifesto gibiydi…

arşiv · 1948

Herkese açık

1948·2 dk okuma

Bölüme git →

Bu yıl içinde42 yaşında

Sirozun gölgesinde yazmak

Sait Faik'in hayatının son yıllarına, ağır bir hastalık damga vurdu. 1945'ten itibaren ciddi bir karaciğer rahatsızlığının belirtileri ortaya çıkmış, 1948'e gelindiğinde tanı kesinleşmişti: siroz. Bu hastalığın, gençlik yıllarından başlayan ve Fransa'daki bohem dönemde kök salan içki alışkanlığıyla yakından ilgili olduğu söylenir. Siroz, Sait Faik'in bedenini yavaş yavaş tüketti…

arşiv · 1948

Herkese açık

1948·2 dk okuma

Bölüme git →

1950

1 bölüm

Bu yıl içinde44 yaşında

Balıkçılar, kimsesizler ve bir yaşama sevinci

Sait Faik'in olgunluk dönemi öyküleri — Mahalle Kahvesi, Havuz Başı, Son Kuşlar — onun edebî dünyasını bütün genişliğiyle ortaya koydu. Bu kitaplarda yazarın kahramanları hep aynı yerden geliyordu: hayatın kenarından. İşsizler, hamallar, balıkçılar, sokak kadınları, kimsesiz çocuklar, küçük esnaf, mahalle kahvesinin müdavimleri. Sait Faik bu insanları hiçbir zaman tepeden, acıyarak ya da yargılayarak anlatmadı…

Balıkçılar, kimsesizler ve bir yaşama sevinci — arşiv görseli (1950)

Herkese açık

1950·2 dk okuma

Bölüme git →

1954

2 bölüm

Mart48 yaşında

Alemdağ'da Var Bir Yılan: bir zirve

1954 yılının Mart ayında, Sait Faik son kitabı Alemdağ'da Var Bir Yılan'ı yayımladı. Ölümünden yalnızca birkaç ay önce çıkan bu kitap, onun hem son sözü hem de sanatının doruğu oldu. Eleştirmenler bu yapıtı, 1950'li yılların Türk öyküsünün zirvesi olarak değerlendirir. Alemdağ'da Var Bir Yılan, Sait Faik'in önceki kitaplarından farklı bir hava taşıyordu…

arşiv · 1954

Herkese açık

Mart 1954·2 dk okuma

Bölüme git →

11 Mayıs48 yaşında

11 Mayıs 1954: bir hikâyecinin sonu

1954 yılının Mayıs ayında Sait Faik'in hastalığı son aşamasına ulaştı. 5 Mayıs'ta ağır bir kriz geçirdi ve İstanbul'da Marmara Kliniği'ne kaldırıldı. Yıllardır bedenini tüketen siroz, artık geri dönüşü olmayan bir noktaya gelmişti. 11 Mayıs 1954 gecesi, saat 02:35 sularında, Sait Faik Abasıyanık bir yemek borusu kanaması sonucu hayatını kaybetti…

11 Mayıs 1954: bir hikâyecinin sonu — arşiv görseli (1954)

Herkese açık

11 Mayıs 1954·2 dk okuma

Bölüme git →

1955

1 bölüm

Bu yıl içinde49 yaşında

Sait Faik Hikâye Armağanı: süren bir miras

Sait Faik Abasıyanık'ın ölümünden sonra, Makbule Hanım'ın bağışı sayesinde Darüşşafaka Cemiyeti'nin gözetiminde bir ödül kuruldu: Sait Faik Hikâye Armağanı. Bu armağan, her yıl bir önceki yıl yayımlanmış en iyi öykü kitabına verilmektedir. Sait Faik Hikâye Armağanı, Türkiye'nin en köklü ve en saygın öykü ödüllerinden biri olmuştur. Yarım yüzyılı aşkın bir süredir verilen bu ödül, Türk öyküsünün gelişimini, yeni seslerin duyulmasını desteklemiş; pek çok önemli yazarın adının duyulmasına vesile olmuştur. Bu, Sait Faik'in en güzel miraslarından biridir: kendi adına verilen ödül, onun en sevdiği edebî türü — öyküyü — yaşatmaya, beslemeye, yeni kuşaklara taşımaya devam etmektedir…

arşiv · 1955

Herkese açık

1955·2 dk okuma

Bölüme git →

1959

1 bölüm

Kasım53 yaşında

Burgazada'daki ev: Sait Faik Müzesi

Sait Faik'in ölümünden sonra annesi Makbule Abasıyanık, oğlunun edebî mirasını korumak için olağanüstü bir karar verdi. Sait Faik'in kitaplarının telif haklarını, uzun yıllar yaşadığı Şişli'deki Kırağı Sokak'taki evi, başka gayrimenkullerini ve en önemlisi Burgazada'daki köşkü Darüşşafaka Cemiyeti'ne bağışladı. Bağışın bir şartı vardı: Burgazada'daki köşk, Sait Faik Abasıyanık Müzesi'ne dönüştürülecekti. 8 Kasım 1959'da müze resmen ziyarete açıldı…

Burgazada'daki ev: Sait Faik Müzesi — arşiv görseli (1959)

Burgazada'daki ev: Sait Faik Müzesi — arşiv görseli (1959)

Herkese açık

Kasım 1959·2 dk okuma

Bölüme git →

Coğrafya

Kaç şehre, kaç hayata değdin?

Hayatın haritası

Harita yükleniyor…

Misafir defteri

Ziyaretçilerden notlar

Henüz onaylı not yok. İlk notu sen bırakabilirsin.

— sergi sonu —

18 BÖLÜM · 16 YIL · 0 ZİYARET