Cahit Arf — HoldHistory

Cahit Arf

Akademik📍 Selanik· 1910–1997

Cahit Arf, 11 Ekim 1910'da Selanik'te doğdu ve 20. yüzyılın en özgün matematikçilerinden biri oldu. Balkan Savaşları ailesini önce İstanbul'a, sonra İzmir'e taşıdı; matematiğe yeteneği İzmir'deki okul yıllarında bir öğretmeni tarafından fark edildi. Paris'te Saint-Louis Lisesi'ni iki yılda bitirdi, École Normale Supérieure'de yüksek öğrenimini tamamladı ve Göttingen Üniversitesi'nde Helmut Hasse'nin yönetiminde doktora yaptı. Doktora çalışmasından sayılar teorisinin temel sonuçlarından 'Hasse-Arf teoremi', sonraki yıllarda da cebirsel ve diferansiyel topolojiyi dönüştüren 'Arf değişmezi' çıktı; 'Arf halkaları' ve 'Arf kapanışı' da onun adını taşır. İstanbul Üniversitesi'nde ordinaryüs profesörlüğe yükseldi, 1963'te TÜBİTAK'ın kuruluşunda ve Bilim Kurulu başkanlığında öncü rol üstlendi, 1964-1966 arasında Princeton Institute for Advanced Study'de araştırma yaptı ve 1967'den itibaren ODTÜ'de ders verdi. 26 Aralık 1997'de Bebek'te yaşamını yitirdi ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

#1910#araştırma#selanik

18

Bölüm

18

Anı

10

Şehir

87

Yıl

0

Ziyaret

Zaman çizelgesi

1910

1 bölüm

11 Ekimdoğum

Selanik'te bir Osmanlı çocuğu

Cahit Arf, 11 Ekim 1910'da Osmanlı İmparatorluğu'nun en hareketli liman kentlerinden biri olan Selanik'te dünyaya geldi. Ege'nin kuzeyinde, Yahudilerin, Rumların, Türklerin ve Bulgarların aynı sokakları paylaştığı bu çok dilli kent, henüz imparatorluğun en canlı kültür merkezlerinden biriydi. Cahit, bu kozmopolit dünyanın son demlerine doğdu; çocukluğunun ilk yılları, bir devrin kapanışına denk geldi. Babası Selanikli köklü bir aileden geliyordu; ailenin yaşamı, dönemin pek çok Osmanlı ailesi gibi memurluk, ticaret ve eğitim çevresinde dönüyordu…

arşiv · 1910

Herkese açık

11 Ekim 1910·2 dk okuma

Bölüme git →

1912

1 bölüm

Bu yıl içinde2 yaşında

Balkan Savaşları ve İstanbul'a göç

1912 yılında Balkan Savaşları patlak verdiğinde Cahit Arf henüz iki yaşındaydı. Birkaç ay içinde Selanik, Osmanlı İmparatorluğu'nun elinden çıktı ve Yunanistan'a bağlandı. Yüzyıllardır imparatorluğun parçası olan kent, bir gece içinde 'kaybedilmiş toprak' oldu. Savaşın ve sınır değişikliğinin getirdiği belirsizlik karşısında Arf ailesi, pek çok Selanikli Türk aile gibi yurtlarını terk etmek zorunda kaldı…

arşiv · 1912

Herkese açık

1912·2 dk okuma

Bölüme git →

1919

1 bölüm

Bu yıl içinde9 yaşında

İzmir'de bir öğretmenin keşfi

Birinci Dünya Savaşı'nın bitiminde, 1919 yılında Arf ailesi İzmir'e yerleşti. Ege'nin bu büyük liman kenti, Cahit'in çocukluğunun kalan bölümüne sahne olacaktı. Aile, savaşın yorgunluğundan sonra İzmir'de daha durağan bir hayat aradı; ancak bu yıllar da Türkiye için çalkantılıydı — İzmir, Kurtuluş Savaşı'nın en yakıcı cephelerinden birine dönüşecekti. Cahit, İzmir'de ilkokul ve ortaokul yıllarını geçirdi…

arşiv · 1919

Herkese açık

1919·2 dk okuma

Bölüme git →

1926

1 bölüm

Bu yıl içinde16 yaşında

Paris'te Saint-Louis Lisesi

1926 yılında, henüz on altı yaşındayken Cahit Arf, ailesinin kararıyla eğitimine Fransa'da devam etmek üzere Paris'e gönderildi. Genç Cumhuriyet'in yeni kurulduğu, Avrupa'nın bilim ve kültür merkezlerine öğrenci yetiştirmeye büyük önem verdiği bir dönemdi. Cahit, Paris'in köklü öğretim kurumlarından biri olan Saint-Louis Lisesi'ne (Lycée Saint-Louis) yazıldı. Saint-Louis Lisesi, özellikle matematik ve fen bilimlerinde Fransa'nın en seçkin yüksek okullarına öğrenci hazırlamasıyla tanınıyordu…

arşiv · 1926

Herkese açık

1926·2 dk okuma

Bölüme git →

1928

1 bölüm

Bu yıl içinde18 yaşında

École Normale Supérieure: idealist bir tercih

Cahit Arf, 1928'de Türkiye'ye döndüğünde, devletin Avrupa'da yüksek öğrenim görecek öğrencileri seçmek için açtığı zorlu sınava girdi. Sınavdaki olağanüstü başarısı, ona az rastlanır bir ayrıcalık kazandırdı: Fransa'nın en seçkin iki yüksek okulunun — École Polytechnique ile École Normale Supérieure'ün — kapıları aynı anda ona açıldı. École Polytechnique, mezunlarına devlet kademelerinde ve mühendislikte parlak, prestijli ve maddi açıdan tatmin edici kariyerler vaat ediyordu. École Normale Supérieure ise farklıydı; orası, her şeyden önce öğretmen ve bilim insanı yetiştiren bir kurumdu…

arşiv · 1928

Herkese açık

1928·2 dk okuma

Bölüme git →

1932

1 bölüm

Bu yıl içinde22 yaşında

Galatasaray Lisesi'nde öğretmenlik

Cahit Arf, 1932'de Fransa'daki öğreniminin ardından Türkiye'ye döndüğünde, içten içe Anadolu'da, örneğin Kastamonu Lisesi'nde öğretmenlik yapmak istiyordu. Bilgisini ülkenin dört bir yanına taşımak, taşradaki gençlerle buluşmak gibi bir ideali vardı. Ancak Maarif Vekâleti'nin (Eğitim Bakanlığı) kararıyla İstanbul'a, Galatasaray Lisesi'ne atandı. Galatasaray Lisesi, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan köklü bir kurumdu; Fransızca eğitim veren, ülkenin seçkin ailelerinin çocuklarını yetiştiren bir okuldu…

arşiv · 1932

Herkese açık

1932·2 dk okuma

Bölüme git →

1933

1 bölüm

Bu yıl içinde23 yaşında

İstanbul Üniversitesi ve üniversite reformu

1933 yılı, Türk yüksek öğreniminin tarihinde bir dönüm noktasıydı. Eski Darülfünun kapatılmış, yerine modern bir kurum olarak İstanbul Üniversitesi kurulmuştu. Üniversite reformu, Avrupa'dan — özellikle Nazi Almanyası'ndan kaçan seçkin bilim insanlarının — Türkiye'ye davet edilmesiyle birlikte yürütülüyordu. Cahit Arf, işte bu canlanma döneminde İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nin matematik bölümüne katıldı…

arşiv · 1933

Herkese açık

1933·2 dk okuma

Bölüme git →

1937

1 bölüm

Bu yıl içinde27 yaşında

Göttingen ve Helmut Hasse'nin yanında doktora

1937 yılında Cahit Arf, doktora çalışması yapmak üzere Almanya'ya, Göttingen Üniversitesi'ne gitti. Göttingen, matematik dünyasında neredeyse mistik bir ağırlığa sahip bir isimdi: Gauss'tan Riemann'a, Hilbert'ten Emmy Noether'e kadar tarihin en büyük matematikçilerinin yürüdüğü koridorlardı bunlar. Arf, doktora danışmanı olarak çağının en önemli sayılar teorisi uzmanlarından biri olan Helmut Hasse'yi seçti. Hasse, cebirsel sayılar teorisinde, özellikle cisim genişlemeleri ve dallanma (ramification) kuramında derin çalışmalarıyla tanınıyordu…

arşiv · 1937

Herkese açık

1937·3 dk okuma

Bölüme git →

1939

1 bölüm

Bu yıl içinde29 yaşında

Arf değişmezi: bir cebir buluşunun topolojiye sıçraması

Cahit Arf, doktorasını tamamladıktan sonra Göttingen'de bir süre daha kaldı ve Helmut Hasse'nin de yönlendirmesiyle yeni bir soruna eğildi: karakteristiği 2 olan cisimler üzerindeki kuadratik formların sınıflandırılması. Bu, ilk bakışta son derece teknik ve dar görünen bir problemdi; ama Arf'ın çözümü, matematiğin bambaşka alanlarına uzanacaktı. Kuadratik formlar — yani ikinci dereceden çok değişkenli ifadeler — matematiğin temel nesnelerindendir. Ernst Witt gibi matematikçiler, bu formların kuramını büyük ölçüde geliştirmişti…

arşiv · 1939

Herkese açık

1939·3 dk okuma

Bölüme git →

1940

1 bölüm

Bu yıl içinde30 yaşında

İstanbul Üniversitesi'nde ordinaryüs profesörlüğe

Cahit Arf, 1940 yılında Almanya'daki çalışmalarını tamamlayarak Türkiye'ye döndü ve İstanbul Üniversitesi'ndeki görevine yeniden başladı. Artık dünya çapında bir teoreme ve özgün bir değişmeze imza atmış bir matematikçiydi; ülkesine, uluslararası matematik camiasında saygın bir yer edinmiş olarak dönüyordu. İstanbul Üniversitesi'ndeki akademik yükselişi hızlı oldu. 1943'te profesörlüğe, 1955'te de Türk üniversite geleneğinin en üst akademik unvanı olan ordinaryüs profesörlüğe yükseldi…

arşiv · 1940

Herkese açık

1940·2 dk okuma

Bölüme git →

1948

1 bölüm

Bu yıl içinde38 yaşında

Türk Matematik Derneği ve İnönü Ödülü

1948 yılı, Cahit Arf'ın hem bilime kurumsal katkısının hem de aldığı takdirlerin bir simgesi oldu. Bu yıl, Türkiye'de matematiğin örgütlü bir topluluk olarak gelişmesi için Türk Matematik Derneği'nin kuruluşunda kurucu üyeler arasında yer aldı. Türk Matematik Derneği, matematikçileri bir araya getiren, bilimsel toplantılar düzenleyen, yayınlar yapan ve Türkiye'de matematik kültürünü yaygınlaştıran bir çatı olacaktı. Arf, bu derneğin yalnızca kurucusu değil, ileride iki ayrı dönemde başkanı olarak da uzun yıllar emek verdi…

arşiv · 1948

Herkese açık

1948·2 dk okuma

Bölüme git →

1963

1 bölüm

Bu yıl içinde53 yaşında

TÜBİTAK'ın kuruluşunda öncü rol

1963 yılı, Türkiye'de bilimin kurumsallaşması açısından bir milat oldu: Bu yıl, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu — TÜBİTAK — kuruldu. Ülkenin bilimsel ve teknolojik araştırmasını planlayacak, destekleyecek ve yönlendirecek bu kurumun doğuşunda Cahit Arf'ın öncü bir rolü vardı. Arf, TÜBİTAK'ın kurulması fikrini destekleyen ve kurumun temel ilkelerinin biçimlenmesine katkıda bulunan bilim insanları arasındaydı. Ona göre Türkiye, bilimi yalnızca tek tek üniversitelerin ya da bireysel araştırmacıların çabasına bırakamazdı; ülkenin kalkınması, planlı ve desteklenmiş bir bilim politikasını gerektiriyordu. Kuruluşunun ardından Arf, TÜBİTAK'ın Bilim Kurulu başkanlığını üstlendi ve bu görevi uzun yıllar sürdürdü…

arşiv · 1963

Herkese açık

1963·2 dk okuma

Bölüme git →

1964

1 bölüm

Bu yıl içinde54 yaşında

Princeton: Institute for Advanced Study yılları

1964 yılında Cahit Arf, dünya biliminin en seçkin araştırma kurumlarından biri olan, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Princeton'da bulunan Institute for Advanced Study'ye (İleri Araştırmalar Enstitüsü) davet edildi. 1964-1966 yılları arasında bu enstitüde araştırmacı olarak çalıştı. Institute for Advanced Study, sıradan bir üniversite değildi. Albert Einstein'ın, Kurt Gödel'in, John von Neumann'ın çalıştığı bu kurum, dünyanın en parlak zihinlerini hiçbir ders yükü olmadan, yalnızca düşünmek ve araştırmak için bir araya getiriyordu…

arşiv · 1964

Herkese açık

1964·2 dk okuma

Bölüme git →

1967

1 bölüm

Bu yıl içinde57 yaşında

Ankara'ya dönüş: ODTÜ yılları

Cahit Arf, 1967 yılında Princeton ve Berkeley'deki yıllarının ardından Türkiye'ye döndü. Bu kez İstanbul'a değil, başkent Ankara'ya yerleşti ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) göreve başladı. Yenilikçi, İngilizce eğitim veren ve uluslararası standartları hedefleyen ODTÜ, Arf gibi dünya çapında bir bilim insanı için doğru adresti. Arf, ODTÜ'de matematik bölümünün gelişiminde önemli bir rol oynadı…

arşiv · 1967

Herkese açık

1967·2 dk okuma

Bölüme git →

1980

1 bölüm

Bu yıl içinde70 yaşında

"Bilim para için değil": bir hayat felsefesi

Cahit Arf 1980'de ODTÜ'den emekli olduğunda, ardında yalnızca teoremler değil, açık seçik bir bilim ve hayat felsefesi de bırakıyordu. Bu felsefe, gençliğinde École Normale Supérieure'ü seçtiği günden beri tutarlılıkla taşıdığı bir duruştu. Arf, bilimin para kazanmak için yapılmaması gerektiğini her fırsatta dile getirirdi. Ona göre Türkiye'de çoğu zaman bilgi, satılacak bir mal gibi ele alınıyordu; oysa bu, bilimin kendisi değildi…

"Bilim para için değil": bir hayat felsefesi — arşiv görseli (1980)

Herkese açık

1980·2 dk okuma

Bölüme git →

1994

1 bölüm

Bu yıl içinde84 yaşında

Son onurlar: akademiler ve Fransa'nın nişanı

Emeklilik yılları, Cahit Arf için dinginlik kadar takdir de getirdi. Bir ömür boyu süren bilimsel emeği, hayatının son döneminde art arda gelen onurlarla taçlandı. Bu onurlar, onun hem ulusal hem uluslararası ölçekte ne kadar saygın bir bilim insanı olduğunu bir kez daha gösteriyordu. Arf, akademik kariyeri boyunca çeşitli üniversitelerden onursal doktora unvanları aldı: İstanbul Teknik Üniversitesi (1979), Karadeniz Teknik Üniversitesi (1980) ve uzun yıllar emek verdiği Orta Doğu Teknik Üniversitesi (1981) ona bu onuru verdi…

arşiv · 1994

Herkese açık

1994·2 dk okuma

Bölüme git →

1997

1 bölüm

26 Aralık87 yaşında

Bebek'te bir hayatın sonu

Cahit Arf, 26 Aralık 1997 günü, İstanbul'un Bebek semtinde, geçirdiği bir kalp krizi sonucu hayata gözlerini yumdu. Seksen yedi yaşındaydı. Selanik'te, dağılmakta olan bir imparatorluğun gölgesinde başlayan hayatı, modern Türkiye Cumhuriyeti'nin neredeyse bütün tarihine tanıklık ederek son buldu. Arf'ın ölümü, Türk bilim camiasında derin bir yas yarattı…

Bebek'te bir hayatın sonu — arşiv görseli (1997)

Herkese açık

26 Aralık 1997·2 dk okuma

Bölüme git →

2009

1 bölüm

1 Ocak99 yaşında

On Türk Lirası'nın üzerindeki deha

Cahit Arf'ın ölümünden on iki yıl sonra, Türkiye onun hatırasını her gün milyonlarca elin değdiği bir nesneye taşıdı. 1 Ocak 2009'da tedavüle giren yeni 10 Türk Lirası banknotunun arka yüzüne, Cahit Arf'ın portresi yerleştirildi. Banknotun üzerinde yalnızca Arf'ın yüzü değil, aynı zamanda onun matematiğe armağan ettiği o soyut nesne — Arf değişmezinin formülü — de yer aldı. Böylece sıradan bir kâğıt para, bir matematik buluşunu cebine taşıyan bir kültürel simgeye dönüştü…

On Türk Lirası'nın üzerindeki deha — arşiv görseli (2009)

On Türk Lirası'nın üzerindeki deha — arşiv görseli (2009)

Herkese açık

1 Ocak 2009·2 dk okuma

Bölüme git →

Coğrafya

Kaç şehre, kaç hayata değdin?

Hayatın haritası

Harita yükleniyor…

Misafir defteri

Ziyaretçilerden notlar

Henüz onaylı not yok. İlk notu sen bırakabilirsin.

— sergi sonu —

18 BÖLÜM · 18 YIL · 0 ZİYARET